Główny Urząd Statystyczny opublikował kompleksowy raport dotyczący funkcjonowania organizacji pozarządowych. Jak wygląda sytuacja III sektora w Polsce oraz na Warmii i Mazurach? Analizujemy kluczowe dane statystyczne o finansach, zasobach ludzkich, wyzwaniach i dynamicznych zmianach, jakie zaszły w ostatnich latach.
Główny Urząd Statystyczny oddał w ręce społeczników i analityków najnowsze opracowanie statystyczne "Organizacje pozarządowe w 2024 r.". Raport dostarcza szczegółowej wiedzy o potencjale, różnorodności oraz wyzwaniach, z którymi zmagają się fundacje, stowarzyszenia, koła gospodyń wiejskich czy społeczne podmioty wyznaniowe.
W skali całego kraju w 2024 roku funkcjonowało 113,1 tys. rejestrowych organizacji pozarządowych, co stanowi wzrost o 10,2% w porównaniu z rokiem 2022. Istotną rolę odgrywały także podmioty nierejestrowe – w Polsce działało 12,4 tys. stowarzyszeń zwykłych oraz 51,7 tys. przyparafialnych organizacji Kościoła katolickiego.
Statystyki dla województwa warmińsko-mazurskiego i całego kraju pokazują kilka wyrazistych trendów:
- Warmia i Mazury w liczbach: W naszym województwie działało 4,1 tys. rejestrowych organizacji pozarządowych. Wśród nich znajduje się 0,4 tys. organizacji pożytku publicznego (OPP) oraz 39 przedsiębiorstw społecznych wpisanych do oficjalnego wykazu MRPiPS.
- Struktura prawna w regionie: Najliczniejszą grupę na Warmii i Mazurach stanowią typowe stowarzyszenia i podobne organizacje społeczne (65,1% ogółu podmiotów w województwie, tj. 2,7 tys. organizacji). Na drugim miejscu plasują się koła gospodyń wiejskich (18,9%, tj. 0,8 tys.), a na trzecim fundacje (14,1%, tj. 0,6 tys.).
- Eksplozja aktywności KGW: W całej Polsce liczba Kół Gospodyń Wiejskich wzrosła aż o 54,2% względem 2022 roku (do 17,4 tys. podmiotów).
- Miasto czy wieś? W województwie warmińsko-mazurskim siedziby organizacji rozkładają się niemal po równo: 50,8% z nich zlokalizowanych jest w miastach, a 49,2% na obszarach wiejskich.
Czym zajmują się organizacje na Warmii i Mazurach?
Dominującą dziedziną działalności statutowej w województwie warmińsko-mazurskim pozostaje sport, turystyka, rekreacja i hobby, wskazywana jako główna przez 27,6% organizacji.
Drugie miejsce w naszym regionie zajmuje ratownictwo (12,7%) – m.in. dzięki silnej reprezentacji Ochotniczych Straży Pożarnych – oraz kultura i sztuka (12,6%). Kolejną istotną dziedziną jest edukacja i wychowanie oraz badania naukowe (7,9%).
Raport GUS jednoznacznie potwierdza, że bez pracy społecznej sektor pozarządowy nie mógłby funkcjonować:
- Siła wolontariatu: Aż 95,4% organizacji w Polsce korzystało z pracy społecznej, a blisko dwa razy więcej niż co druga organizacja (61,4%) opierała swoją działalność wyłącznie na wolontariacie, nie zatrudniając ani jednego płatnego pracownika. Łącznie w działania NGO zaangażowanych było 3,2 mln wolontariuszy.
- Praca płatna i feminizacja zatrudnienia: W sektorze pozarządowym w Polsce na podstawie umowy o pracę zatrudnionych było 214,3 tys. osób (169,8 tys. etatów przeliczeniowych). Co niezwykle istotne, kobiety stanowiły aż 77,1% personelu etatowego w NGO (dla porównania: w całej gospodarce narodowej odsetek kobiet wynosi 50,0%).
- Aktywizacja zawodowa: Osoby z orzeczoną niepełnosprawnością stanowiły 6,7% pracowników etatowych w sektorze pozarządowym (dwukrotnie więcej niż średnia w całej gospodarce).
Łączne przychody sektora pozarządowego w Polsce w 2024 roku wyniosły 57,2 mld zł (wzrost nominalny o 26,6% w porównaniu z 2022 r.). Głównym źródłem finansowania pozostały przychody o charakterze nierynkowym (60,7% ogółu wpływów), w tym przede wszystkim środki publiczne z samorządów i administracji rządowej (45,9%).
Mimo wysokiej sumy ogólnej raport wskazuje na ogromną koncentrację kapitału w niewielkiej grupie podmiotów:
- Zaledwie 7,2% organizacji w Polsce osiągnęło przychody przekraczające 1 mln zł, gromadząc aż 83,0% wszystkich środków sektora.
- Średnie przychody organizacji wyniosły 505,9 tys. zł, ale mediana przychodów ukształtowała się na poziomie zaledwie 24,5 tys. zł (połowa organizacji w kraju dysponowała rocznym budżetem nieprzekraczającym tej kwoty).
Wśród głównych barier utrudniających prowadzenie działalności organizacje najczęściej wskazywały:
1. Trudności w pozyskiwaniu środków finansowych - 34,6% podmiotów,
2. Niewystarczającą liczbę osób chętnych do pracy społecznej - 24,9%,
3. Problemy wynikające z przepisów i procedur prawnych - 13,9%.
Pełny raport Głównego Urzędu Statystycznego "Organizacje pozarządowe w 2024 r.", zawierający szczegółowe zestawienia tabelaryczne, wykresy oraz analizy metodologiczne, jest do pobrania poniżej w pliku PDF. Zachęcamy do lektury i wykorzystywania danych w tworzeniu diagnoz lokalnych oraz pisaniu projektów!
Pobierz raport